De ISO 55000 en leiderschap

We zaten in een werkgroepbijeenkomst van een nieuwe Europese norm*. De vraag was of de werkgroepleden vonden of het concept zonder toelichting, geheel zelfstandig, te lezen was. Want als de norm eenmaal definitief is, kunnen we niet iedereen aan het handje meenemen door mondeling toe te lichten wat er nu eigenlijk in staat. Een van de aanwezigen reageerde ad rem door te zeggen: ‘Datzelfde geldt voor de ISO 55000. Als ik luister naar hoe mensen daarover praten, dan denk ik vaak: heb je die  norm eigenlijk wel gelezen? Want als dat het geval zou zijn, dan zou je weten dat je nu onzin aan het vertellen bent. De meeste mensen lezen de normen niet. Ze luisteren naar presentaties en ze lezen er blogs over, en vervolgens zeggen ze dat ze er bekend mee zijn’.

Leiderschap binnen assetmanagement

We moesten hard lachen, want iedereen herkende het verhaal. Als het niet voor ISO 55000 geldt, dan is het wel op andere boekwerken en standaarden van toepassing. Tijd dus om de proef op de som te nemen. Wat zijn de gangbare gedachten als het gaat om leiderschap binnen assetmanagement? En hoeveel wijkt dat af van de ISO 55000?

Een zoektocht op het internet was lichtelijk ontluisterend. Het onderwerp Leiderschap binnen assetmanagement komt niet veel aan bod. Als het al genoemd wordt, dan zijn het de letterlijke woorden uit de ISO 55000. Dat laatste is natuurlijk goed. Het eerste geeft echter aan dat Leiderschap het vooralsnog aflegt tegen onderwerpen als risicogestuurd beheer en total cost of ownership. Leiderschap komt wel terug in de diverse trainingen en cursussen die voor assetmanagement worden aangeboden, maar bijna altijd als laatste module. Om het cursusblok enige inhoud te geven gaat het over het ontwikkelen van persoonlijk leiderschap en hoe leiderschap in te zetten bij verandermanagement. In het beeld van de opleiders is het ‘implementeren’ van assetmanagement niet minder dan verandermanagement.

Op de werkvloer

Hoe anders zijn de verhalen op de werkvloer. De meeste voorkomende vraag daar luidt: Moet je assetmanagement van onderaf  implementeren, of van bovenaf? En iedereen heeft daar zijn verhaal en argumenten bij. Gezamenlijke deler is dat er altijd steun van de directie nodig is om assetmanagement te laten groeien. Een andere veelvoorkomende vraag is hoe je medewerkers zover krijgt dat ze meer eigenaarschap gaan vertonen. Dat is een andere manier om te zeggen dat er zelfstandiger gewerkt moet worden. Intussen kijken de medewerkers met ogen vol aangeleerde hulpeloosheid terug.

De rol van directie

Maar wat staat er nou eigenlijk in de ISO 55000 over leiderschap? Om te beginnen is het één van de vier basisbeginselen van assetmanagement. De ISO 55000 schrijft dat leiderschap en cultuur op de werkplek bepalende factoren zijn voor het realiseren van waarde. Oké. En wat staat er nog meer over geschreven?:

  • De directie is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van het assetmanagementbeleid en assetmanagementdoelstellingen en voor het afstemmen ervan op de organisatiedoelstellingen.
  • Leidinggevenden op alle niveaus zijn betrokken bij het plannen, implementeren en functioneren van het assetmanagementsysteem.
  • De directie behoort de visie en waarden te creëren die het beleid aansturen, deze waarden in de praktijk te brengen en ze actief te promoten binnen en buiten de organisatie.
  • De directie definieert ook de verantwoordelijkheden, aansprakelijkheden en assetmanagementdoelstellingen en -strategieën waaruit de omgeving voor het assetmanagementsysteem bestaat.
  • Leidinggevenden behoren hun gezag in te zetten voor het ondersteunen van het assetmanagementsysteem en behoren toe te zien op de afstemming ervan op andere managementsystemen binnen de organisatie via een geschikte organisatorische opzet.
  • De directie en leidinggevenden op alle niveaus zijn ervoor verantwoordelijk dat de juiste middelen aanwezig zijn om het assetmanagementsysteem te ondersteunen. Deze middelen omvatten de juiste financiële middelen, afdoende en competente personele middelen en IT-ondersteuning.
  • Leidinggevenden behoren conflicten tussen de interne cultuur van de organisatie en de prestaties van het assetmanagementsysteem te herkennen en te verhelpen.

Deze opsomming maakt meteen een eind aan de discussie of de ontwikkeling van assetmanagement nu top down of bottom up plaats moet vinden. Volgens de ISO 55000 is het een top down-aangelegenheid. Let op de belangrijke rol die hierin is weggelegd voor het lijnmanagement. Diezelfde lijnmanagers die we maar mondjesmaat naar een opleiding assetmanagement zien gaan, om aan het einde van de rit de module ‘persoonlijk leiderschap’ te volgen.

Samen optrekken

Nu hebben we in Nederland een eigen IAM chapter. IAM staat voor The Institute of Asset Management en chapter betekent zoveel als een Nederlandse afdeling in een internationaal instituut. Het lidmaatschap ging gepaard met de wens om het een en ander te vernederlandsen. Een van de voorbeelden die daarbij werd gegeven was de volgende: ‘Engeland is historisch gezien een managementland. Het credo is daar: ‘good leadership, results in good practices’. Maar in Nederland gaat het meer over samen optrekken en met elkaar afspraken maken. Leiderschap is wel van invloed, maar zeker niet allesbepalend’. Juist het anders, of aanvullend werken dan dat in de ISO 55000 staat, wordt door het IAM gezien als een verrijking.

Volwassenheidsmeting

Denk daar maar eens aan de volgende keer wanneer je een assetmanagement-volwassenheidsmeting (maturity scan) laat uitvoeren. Bij zo’n scan wordt je organisatie tegen de ISO 55000-lat gelegd. Dan wordt gevraagd om aan te vinken wat het meest van toepassing is:

  1. De directie heeft geen interesse in assetmanagement
  2. De directie heeft interesse in assetmanagement
  3. De assetmanagementdoelen liggen in lijnen met organisatiedoelen
  4. Het assetmanagementsysteem is integraal onderdeel van ons bedrijfssysteem
  5. De directie is toegewijd aan assetmanagement

Er staat niets in over het leiderschap van de assetmanagers. Er staat niets in over samenwerken. Er wordt ook geen afweging gemaakt over hoe belangrijk leiderschap is voor assetmanagement. Is het belangrijker dan het maken van een goede planning, of heeft leiderschap wel invloed maar is het niet allesbepalend?

Misschien is het voor dit onderwerp maar goed dat niet iedereen het normdocument leest. Als het om leiderschap binnen assetmanagement gaat, hebben we nog wat werk te doen.

*Performance and condition assessment for civil engineering works and buildings

Foto: Pixaby – ar130405